Deperenu tion por legi bone RIMARKO de la Redaktoro: ne ĉiutage oni trovas kaŝtrezoron tian, kia la paĝo de S-ro de las Heras, dediĉita al Fernando Sor kaj tute verkita en Esperanto. Kiel la aŭtoro mem diras sube, liaj kialoj estas bazitaj en profunde sentitaj konvinkoj, kiuj eble ne vidas facile ni, kiuj neniam aŭdis pri Dr-o Zamenhof aŭ sia invencio, Esperanto, vera internacia lingvo. Mi aŭdis pri Dr- Zamenhof tra mia tuta infaneco, ĉar je strato Dr-o Zamenhof de Tel Aviv mia patrino trovis la plej proksiman pediatron kaj infanan klinikon. Mi estis tie malofte. MI neniam havis la okazon lerni Esperanton, sed ĝi estas neniam tro malfrue. Muziko estas ankaŭ vera internacia lingvo, kvankam la signifo kelkfoje malklaras. Tiu ĉi artikolo ekvidigas nin pri unu el la plej supriziginta projektoj —sekvencigo da tuta produktado de Fernando Sor en uzeblaj MIDI arĥivoj. La metodo de la aŭtoro trovas ĉe mi antuziasmitan apoganton. Mi subtenas tute liajn motivojn. Tiuj arĥivoj permesas nin kompreni tuj la orĥestran naturon de la muziko de Sor, temo pri kiu mi verkis kaj paroladis ofte. Ili multvaloras kiel lerniloj. Ilin oni ankaŭ povas uzi kiel orĥestran akompanon por onia gitarludo. Kiel vi vidos, kiam vi vizitos la paĝo de S-ro de las Heras, la projekto ne ankoraŭ kompletiĝis. Ni kuniĝu kuraĝigi lin fari tion, kaj baldaŭ. Kiel navigi la paĝon estas tuje memkomprena al tiu, kiu parolas iu ajn grava eŭropa lingvo. Matanya Ophee
Español
English

La paĝo de Fernando Sor

de Jesuo de las Heras Jiménez

Fernando Sor
Cxu vi konas tiun muzikon?

. Ĉiu, kiu serioze lernis aŭ aŭskultis gitaron iam ie, certe trovis la nomon de Fernando Sor ĉar siaj verkoj rangas inter la plej belaj kaj esencaj iam verkitaj por nia muzikilo.

GuitarraGitaro kunas kutime multe da adjektivoj: elektronika, haŭajana, jaza, meksika, turka, ktp., sed kiam oni parolas pri simpla gitaro, oni nepre referas al la tiel nomita hispana gitaro, ĉar ĝia origino estas en Hispanio, same kiel tiu eta lando en Britio originis tiun lingvon kiun oni konas hodiaŭ kiel angla.

Nu, araboj portis sian kitaron en Hispanion mezepokan, kie nekontebla nombro da manoj reagordis kaj reformis ĝin, ĝis la nuna muzikilo aperis. Kelkaj homoj diras, ke la nomon venas el vulgara transformiĝo de la vorto kitaro mem, sed aliaj defendas, ke ĝi signifas aro da ses gitaj, tio estas, kordoj, kiel ankoraŭ oni nomas ilin en kelkaj partoj de Andaluzio (guita).

Gitaro havas maĝion, kiu atingas la enon de aŭskultantoj per sia dolĉa kaj kanta sono, tiel ke ne surprizas nin, ke Gaspar Sanz diris je la XVII-a jarcento, ke gitaro no es dama de mírame y no me toques (ne estas sinjorino por rigardi, sed ne tuŝi [ludi] min). Kaj tiun sorĉon certe Fernando Sor sentis kiam li unuafoje aŭdis sian patron ludi falsetas (simplajn popolajn verketojn) per gitaro. Ni ĉiuj, kiuj espertis tion en frua infaneco, nepre sentis nian spiriton movi en ni mem, altiĝante je la sono de tiuj ses kordoj, kiuj estis veraj gitoj kiam oni faris ilin kun bestaj intestoj.

Fernando Sor kaj sia muziko superis provon de tempo kaj ostracismo, kiujn netoleremo de siaj samtempuloj metis al li, ĉar ĉiu suspektiton pri kunlaboro kun la francoj dum la okupiteco franca de Hispanio lastjarcente estis ekskludita el kultura vivo, se ne el la vivo mem, de Hispanio. Tamen, la verkojn de Fernando Sor oni studis ĉiam en niaj konservatorioj, inter aliaj kaŭzoj, pro ilia kvalito, ritmo kaj harmonio, unikaj en nia historio kaj en tiuj de aliaj landoj de nia etoso.

La antaŭan paragrafon oni povas konsideri troa, sed kiam oni aŭskultas la sonon de iu valso, minueto, aŭ iu granda verko de Fernando Sor, kiel ekzemple la du unutempajn sonatojn (Opus 14 kaj 15c), aŭ tiuj de kelkaj tempoj (opus 22 kaj 25), ne menciante siajn fantaziojn aŭ arojn da variaĵojn, inter kiuj kutime on imencias opus 9-an, ĉar la temo estis verkita de W. A. Mozart, la ario O cara Armonía!, tio estas: ho, kara harmonio!, el la opero Die Zauberflötte (la maĝia fajfilo), forgesante aliajn belojn kiel Opus 16, kiu varias ĉarman temon de Johano Paisiello — Nel cor piú non mi sento, tio estas: mi ne jam sentas en la koro—, lian opus 27-an, la gardisto ĝentila, aŭ la faman Opus 28-an, kiu estas variaĵoj pri la franca popolkanto Mambru' iras en militon (Mambrou va t'en guerre!), kaj kiu vi eble memoras, ĉar oni uzas la muzikon por kanti For he's a Jolly Good Fellow! (ĉar li estas gaja kunanto!) Kiam vi aŭdas tiujn verkojn, aŭ aliajn kiujn mi ne menciis, vi nepre senĉapeligas vin antaŭ li (chapeau!, oni diras en Francio).

Kiam mi alvenis al telemadikon kaj Internet, mi tuj pensis, ke la reto estas bonega ilo por kunhavi la muzikon de tiu universala hispano per sekvenci lia tuta verkaro kaj meti ĝin je la dispono de ĉiuj gitaristoj kiuj uzas la reton! Tiel, mi diris al mi, ili povos praktiki kaj studi kun instruisto kiu neniam laciĝas, kaj tre malmultekoste!

Kiam vi studas aŭ aŭskultas veran mastron Andres Segovia(kiel Andrés Segovia aŭ Narciso Yepes) ludante la verkojn de Fernando Sor, vi tuj rimarkas, ke la sono similas kelkfoje ne ununuran muzikilon, sed orĥestran sonon. Tiu sento pensigis min, ke eble Fernando havis je sia menso pli ol unu muzikilon kiam li verkis, malsame siaj samtempuloj Maŭro Ĝuljani aŭ Fernando Karuli, sed orĥestron, tiun orĥestron kiun li neniam havis. Kaj per esploroj mi konkludis, ke kelkaj komponaĵoj sonis eĉ pli bone se oni sekvencis ilin por aro da diversaj muzikiloj, kiel lia fama Adiaŭ, kiun li verkis kiam sia amiko Vaccari lasis lin, kiun mi sekvencis por violo, hobojo, banjo, soprana kaj basa saksoj kaj gitaro. Vi decidos, se mi pravis aŭ ne. Estas vere, ke tiu gitaro ĉe mia Soundblaster 16 estas voĉo malfirma kiun ne ĉiam oni ŝatas aŭskulti. Tiu devigis min provi aliajn malsimilajn sonajn kvalitojn, kun feliĉaj rezultoj plejfoje. Puristoj gitaraj povas malaprobi tion, sed mi respondus al ili, ke nenio estas tiel bona kiel reala sono de gitaro, sed de ligna gitaro kiu kuŝas je mia maldekstra jambo dum mi ludas ĝin, ne sono de virtuala gitaro, kiun mia karteto ne povas doni al mi, eĉ salajrata gramofono ankaŭ ne povas doni!

Kaj por oferti ĉiun, tiun muzikon, la perfekta ilo estas interreta TutTera Teksaĵa paĝo (WWWP). Estas jam kelkaj paĝoj pri nia muzikisto, sed ili petas monon por la arĥivoj muzikaj kiuj onin atingas el ili, aŭ ili prezentas erarojn pri kiuj mi ne konsentas. Kaj la ĉefa eraro kiun mi rimarkis estas, ke la gitara armonio estas tute forgesata, ĉar ili prezentas nur la ekzaktan muzikon verkitan papere, sed ne la sonon, kiun la aŭtoro intencis. Plie, se oni traanalizas partituron de Fernando Sor, oni povas eĉ malkovri kelkajn manmispaŝojn: notoj ekster sia loko, akcidentoj mankantaj aŭ redundantaj, tempo mankanta, ktp. Tio estas, kompreneble, ĉar Fernando Sor verkis unue por si mem, kaj due por muzikistoj, ne por nuraj gitarantoj. Tiuj povus nutri sin de verkoj de Ĝuljani, Aguado kaj aliaj, kiujn Sor tiel akre kaj amuze ridindigis per sia konata serio de verkoj kiuj finis je Opus 51, À la bonne heure! (Finfine!)

La paĝo per kiu mi nun prezentas la verkojn de Fernando Sor (kiu ne estas kompleta, sed kiun mi kompletigos iam, kiam mi povos aldoni la kvardekajn mankantajn verkojn) ne etas, tamen, verkita en la hispana, eĉ ne en la angla —kiun kelkaj nomas aroge internacia lingvo, eble ĉar ili ne scias kio estas lingvo internacia—, sed en Esperanto, por ke ĉiuj povas kompreni ĝin. Mi ne planas verki tradukon, kaj malaprobas tute ĉiun tradukon de mia paĝo. Oni povas konsideri, ke tio estas sensencaĵo, sed vi komprenos mian vidpunkton, se vi konsultas la demandaro ĉe la paĝo Esperanto Hispanio.

Via humila servanto... La paĝo de Fernando Sor kuŝas je la adreso http://www.mur.hnet.es/uphm/jesuo/sor.htm. Se vi ne regas Esperanton, vi povas obteni la kurson pri ĝi in la fratina paĝo http://www.mur.hnet.es/uphm/kurso.htm por hispanlingvanoj, kaj http://www.mur.hnet.es/uphm/jesuo/course.htm por anglalingvanoj. Post kelkaj horoj studaj vi povos eble kompreni ĉion en la paĝo, almenaj sufiĉe por diri al mi pri ebla historia eraro, se estas iu... :-)

Mi salutas vin en F majora,

Jesús de las Heras.


La paĝo de Fernando Sor ~ Esperanto Hispanio ~ Kajeroj el la Sudo
Reiri.
Copyright © 1997 by Jesús de las Heras. All Rights Reserved.

CATALOGUEG.A.L.I.
Table of Contents
HOME PAGE

Editions Orphée, Inc.,
1240 Clubview Blvd. N.
Columbus, OH 43235-1226
TELEPHONE: (614) 846-9517
FAX: (614) 846-9794
EMAIL: m.ophee@orphee.com
Last Modified: Thursday, March 20, 1997